Jonoforeza – podanie leku do tkanek z pomocą prądu stałego
Jonoforeza (jontoforeza) polega na wprowadzeniu przez skórę do tkanek określonego leku z wykorzystaniem prądu stałego. Do zabiegu wykorzystuje się związki chemiczne, które ulegają dysocjacji elektrolitycznej – czyli rozpadają się na jony.
Najczęściej stosowane są:
- żele przeciwbólowe,
- żele przeciwzapalne z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ),
- preparaty typu żelowego przepisywane lub rekomendowane przez lekarza.
Lek jest dobierany indywidualnie – na podstawie zaleceń lekarza oraz wskazań fizjoterapeuty.
Mechanizm działania – prąd stały jako „nośnik” leku
Podczas jonoforezy:
- na skórze umieszcza się elektrody nasączone odpowiednim lekiem,
- przez elektrody przepływa prąd stały, który „porywa” jony leku w głąb tkanek,
- lek gromadzi się bezpośrednio w miejscu objętym dolegliwościami (np. w okolicy stawu, blizny, miejsca urazu),
- uzyskujemy silne, miejscowe działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne,
- poprawia się ukrwienie i metabolizm tkanek, co sprzyja regeneracji,
- zmniejsza się napięcie i ból w obszarze poddanym zabiegowi.
Dzięki temu jonoforeza łączy działanie prądu stałego z efektem farmakologicznym leku, wzmacniając efekt terapii.
Jonoforeza – dla kogo szczególnie polecana?
Najczęstsze wskazania do jonoforezy w SALUBRE:
- przykurcze (np. po urazach, unieruchomieniu),
- blizny (pooperacyjne, pourazowe),
- stany pourazowe stawów i mięśni,
- utrudniony zrost kostny,
- zapalnia okołostawowe,
- nerwobóle,
- mięśniobóle,
- zaburzenia krążenia obwodowego,
- bóle stawów i kręgosłupa.
Jonoforeza jest często stosowana jako element szerszego planu rehabilitacji – szczególnie tam, gdzie potrzebne jest silne, miejscowe działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne.
Kiedy jonoforeza nie jest odpowiednia?
Przeciwwskazania do jonoforezy obejmują m.in.:
- uczulenie na lek używany w zabiegu,
- zaburzenia czucia w miejscu zabiegu,
- ciążę,
- nowotwory,
- metalowe zespolenia w obszarze przepływu prądu,
- otwarte, niewygojone rany,
- owrzodzenia skóry w miejscu planowanego zabiegu.
Zawsze przed zabiegiem fizjoterapeuta zbiera dokładny wywiad i upewnia się, że zarówno lek, jak i sam zabieg będą bezpieczne dla pacjenta.
Przebieg elektrostymulacji w SALUBRE
Wywiad i kwalifikacja
Fizjoterapeuta pyta o dolegliwości, przyjmowane leki, alergie (szczególnie na leki przeciwbólowe/przeciwzapalne), choroby przewlekłe oraz przebyte urazy i operacje.
Dobór leku
Na podstawie zaleceń lekarza oraz wskazań do zabiegu wybierany jest odpowiedni preparat (najczęściej żel przeciwbólowy lub przeciwzapalny).
Przygotowanie do zabiegu
Pacjent przyjmuje wygodną pozycję, odsłaniany jest obszar zabiegowy. Skóra powinna być czysta i sucha.
Założenie elektrod z lekiem
Na skórze umieszcza się elektrody z opatrunkiem nasączonym lekiem – tak, aby obejmowały miejsce dolegliwości (staw, odcinek kręgosłupa, bliznę, obszar pourazowy).
Ustawienie parametrów prądu stałego
Fizjoterapeuta dobiera natężenie prądu, stopniowo je zwiększając, aż do wyraźnie odczuwalnego, ale akceptowalnego poziomu.
Przebieg zabiegu
W trakcie zabiegu możesz odczuwać:
- delikatne pieczenie,
- lekkie mrowienie w miejscu elektrod,
- uczucie ciepła.
Zakończenie i zalecenia
Po upływie czasu trwania zabiegu elektrody zostają zdjęte, a fizjoterapeuta ocenia reakcję tkanek i – jeśli to część szerszej rehabilitacji – przechodzi do kolejnych elementów terapii (np. ćwiczeń, innych zabiegów).
Efekty terapii – co możesz zyskać?
Przy prawidłowo dobranej serii zabiegów jonoforezy możesz spodziewać się:
- zmniejszenia bólu w miejscu podania leku (staw, blizna, obszar pourazowy),
- redukcji stanu zapalnego tkanek,
- złagodzenia napięcia i dyskomfortu w obrębie mięśni i tkanek okołostawowych,
- poprawy ruchomości w stawie, jeśli ból był głównym ograniczeniem,
- lepszej regeneracji tkanek (w tym blizn i obszarów pourazowych),
- poprawy krążenia obwodowego w miejscu zabiegu.
Efekty narastają stopniowo – ważna jest regularność oraz łączenie jonoforezy z innymi elementami rehabilitacji.
Bezpieczne łączenie leku i prądu stałego
Jonoforeza jest metodą bezpieczną, jeśli:
- odpowiednio dobrany jest lek (z uwzględnieniem alergii i chorób współistniejących),
- fizjoterapeuta uwzględni wszystkie przeciwwskazania,
- parametry prądu są dobrane indywidualnie,
- skóra w miejscu zabiegu jest w dobrym stanie (bez owrzodzeń i otwartych ran).
W razie pojawienia się silnego pieczenia, bólu czy podrażnienia skóry zabieg jest natychmiast przerywany, a dalsze postępowanie omawiane z pacjentem.
